Ana SayfaTeknolojiBig DataAy’da Filizlenen Bitkinin İnsanlık İçin Önemi! Ölse de Tarihe Geçti.

Ay’da Filizlenen Bitkinin İnsanlık İçin Önemi! Ölse de Tarihe Geçti.

ABD ve Rusya’nın ardından uzay araştırmalarına hızlı bir giriş yapan Çin, Ay’ın karanlık yüzünde bitki yetiştirmeyi başardı. Ay’ın karanlık yüzünde filizlenmeyi başaran pamuk, dondurucu Ay gecesine dayanamasa da bu deney, insanoğlu için önemli gelişmelerin başlangıcı olarak kabul ediliyor.

Tarih: 14.12.2013

2 Aralık’ta Çin’in uzaya gönderdiği ilk keşif robotu Chang’e-3 (Ay Tanrıçası), TSİ 15.11’de Ay’a başarılı bir iniş gerçekleştirdi. Çin böylece ABD ve Rusya’nın ardından Dünya’nın uydusuna keşif robotu gönderen üçüncü ülke oldu. Chang’e-3 (Ay Tanrıçası), 37 yıl sonra Ay’a inen ilk uzay aracı. Ay’dan 24 numune getiren Luna (Sovyetler Birliği’ne ait), görevini gerçekleştirdiği 1976’dan bu yana Ay’a uzay aracı gönderilmemişti. NASA’nın (ABD) en son Ay görevi, 1972 yılında, Apollo 17 keşfi olmuştu.

Tarih: 3 Ocak 2019  

İnsanlık için “yine” büyük bir adım: Ay’ın karanlık yüzüne araç indirildi. Bu başarıya imza atan ülke ise Çin. Çin’in robotik uzay aracı “Chang’e-4”, “Ay’ın karanlık yüzü”ne inen ilk insan yapımı araç olarak böylece tarihe geçti. Amaç, Ay’ın yüzeyini tamamen keşfedebilmek. Dünyanın uydusu “Ay”ın yakın tarafı (aydınlık yüzü), uydunun Dünya’ya dönük olan tarafını betimlemek için kullanılıyor. Uzak tarafı (karanlık tarafı), Ay’ın Dünya’dan uzak olan, gözle görülemeyen kısmı ki iniş yapmak çok zor. Araçların kontrolü için kullanılan radyo dalgaları, Ay’ın tamamını aşarak araca ulaşmak zorunda… Bu da mümkün değil.

Peki Çinliler ne yaptı? Öncelikle Mayıs ayında bir Ay uydusu gönderildi. Bu uydunun hedefi, Ay’ın diğer tarafına gönderilecek olan araçla iletişimi sağlayabilmekti. Chang’e-4 uzay aracı ile Dünya arasında böylece iletişim sağlanabilecekti ve bu uzay aracı başarıyla inişini gerçekleştirdi.

“Ay” Neden Bu Kadar Önemli?

Chang’e-4, Güney Kutup-Alken Havzası’nın yaşını ve Güneş Sistemi’nin geçmişini, yaklaşık 2500 kilometre çapındaki krateri incelemek üzere yola koyuldu. Yerçekiminin düşük olduğu ortamda bitki yetişebilecek mi? Ay yüzeyindeki su izlerine dair ne gibi yeni bulgulara ulaşılabilecek? Yanıtlanması gereken sorular bunlardı.

Çin, modern çağın süper güçlerinden biri. Uzay yarışında da ön sıralarda olmak istiyor. Chang’e-4 uzay aracının Ay’a inişinin ardından Pekin Havacılık ve Uzay Dairesi’ndeki büyük sevinç ve gözyaşlarının nedeni de bu… Dünyaya “Biz de varız” demelerinin somut göstergesi aslında. Üstelik uzay aracı iner inmez Ay’ın karanlık tarafına dair daha önce hiç görülmemiş fotoğraflar göndermeye başladı bile… Ve esas görev şimdi başlıyor. Ay’da demir, altın, platin ve tungsten bulunuyor. Bir de helyum-3 adı verilen bir gaz çeşidinden söz ediliyor ki 40 ton helyum-3 gazının ABD’nin bir yıllık enerji ihtiyacını karşılayabileceği söyleniyor! Yani konu hayli çetrefilli! Rekabetin artacağına da şüphe yok.

Ayrıca bir diğer önemli konu da şu: Ay’ın karanlık yüzüne yerleştirilecek teleskop, dünya kaynaklı radyo dalgalarından arınmış olacak. Bu nedenle güneşin ve uzayın derinliklerinden gelecek elektromanyetik dalgalara karşı daha duyarlı olması öngörülüyor. Bölgenin elektromanyetik açıdan ne kadar temiz olduğu anlaşılabilecek. Uzay araştırmaları açısından yeni bir dönem olarak nitelendirmek de mümkün. 

Tarih: 15 Ocak 2019

İnsanlığın uzay yolculuğu için büyük bir gün… Chang’e-4 uzay aracı, Ay’ın karanlık yüzünün jeolojik yapısını incelemenin yanında bir görevini daha başarıyla sonuçlandırdı. Çin Ulusal Uzay İdaresi, Chang’e-4 uzay aracı tarafından Ay’a götürülen pamuk tohumlarının filiz verdiğini açıkladı! Böylece Ay’da ilk kez biyolojik bir madde büyümüş oldu (Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bitki yetiştiriliyordu ama Ay’da bitki yetiştirilmemişti). Chang’e-4 pamuk ve patates tohumu ekili toprak, maya ve meyve sineği yumurtaları taşıyordu.

Ay’da yetişen ilk bitki ne anlam ifade ediyor? Bir örnek verelim. Bildiğiniz üzere Mars’ın kolonileşmesi ve Mars’a seyahat de gündemi sıkça meşgul eden bir konu.

Daha detaylı bilgi için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz:

Mars’a seyahat uzun bir yolculuk; iki buçuk yıl sürüyor. Ay’da bitki yetiştirilebilirse, bu da astronotlar için “gıda” demek… Dolayısıyla Mars’ta yiyecek sıkıntısı yaşanmaması, yiyecek tedariği için Dünya’ya geri dönmek zorunda kalınmaması demek.

Filizlenmiş tohumların fotoğrafları bu açıdan önemli. Uzay aracındaki kapalı kutunun içinde yapay ortamda filizlenen tohumların haberinin dünya çapında yankılanmasının nedeni de bu: Az yerçekimli ortamda bitki yetiştirilebilecek. Üstelik gelecekteki uzay üssü için birçok açıdan yararı olacak: Pamuk, kıyafet yapımında kullanılabilir; patates, astronotlar için besin kaynağı olabilir; kolza tohumundan yakıt üretilebilir.

Çin’in resmi haber ajansı Şinhua, Dünya’dan Ay’a 20 gün süren yolcukta tohumların bir “biyolojik teknoloji3 sayesinde pasif hale getirildiğini ve kontrol merkezinden araca gönderilen emir ile sulandıktan sonra tohumların büyümeye başladığını dünyaya duyurdu.

Şinhua, uzay görevinin bu tarihe kadar Dünya’ya 170’e yakın fotoğraf gönderdiğini de ekledi.

Tarih: 17 Ocak 2019

Chongqing Üniversitesi’nden deneye başkanlık eden Liu Hanlong, deney kabının içindeki sıcaklığın eksi 52 dereceye düştüğünü ve filizlenmeyi başaran pamuğun dondurucu Ay gecesine dayanamadığına açıkladı.

Biyolojik deney için Ay’a gönderilen bitkilerden kötü haber… Sıcaklık farklarının çok yüksek olmasına, yerçekiminin düşük ve uydu atmosferi olmadığından radyasyon seviyesinin de yüksek olmasına karşın Ay’ın karanlık yüzünde filizlenmeyi başaran pamuk, dondurucu Ay gecesine dayanamadı.

Ay’ın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ile Dünya etrafındaki dönüşü aynı sürede tamamlanıyor. Bu 27 günlük süreç nedeniyle Dünya’dan Ay’ın hep aynı yüzünü görüyoruz. Ay’ın kendi ekseni etrafında bir tur dönmesi 28 gün sürüyor demek, ayrıca gece gündüz süresinin yaklaşık iki haftaya tekabül etmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla pamuk tohumları bu kadar uzun süre soğuğa karşı koyamadı (Ay’ın karanlık yüzünde başlayan gece soğuğu, yaklaşık eksi 180 derecelere ulaştı).

Chongqing Üniversitesi’nden deneye başkanlık eden Liu Hanlong, salı gecesi deney kabının içindeki sıcaklığın eksi 52 dereceye düştüğünü ve deneyin; 212,75 saatin ardından bitirildiğini dünyaya duyurdu. Peki ölen bitki ne olacak? Bu ayın sonlarında çürüyecek ama deney kabı kapalı bir sistem olduğundan çürüyen bitkiden Ay yüzeyine hiçbir şey geçmeyecek.

Çin’in Ay’dan örnek toplama amacıyla Chang’e-5 uzay görevini başlatması bekleniyor. Çok uzun bir süre beklemeyeceğiz! Çin’den bu yıl içinde yeni haberler alacağız.

Henüz yorum yok

bir cevap yazın