Ana SayfaTeknolojiEvren - BilimCassini 20 Yılda Uzayda Neler Öğrendi?

Cassini 20 Yılda Uzayda Neler Öğrendi?

Cassini 20 yıllık görevinin sonunda Satürn’ün atmosferine dalış yaparak yok oldu. 15 Ekim 1997’de fırlatılan uzay aracı, 2004’te Satürn’e ulaştı, 13 yıl boyunca da halkalı gezegenin ve 60’tan fazla uydusunun etrafında defalarca dönerek edindiği bilgileri bizlerle paylaştı. Cassini sayesinde Satürn’ün halkaları, yaşam ihtimali yüksek uyduları ve gizemli radyo dalgaları gibi pek çok bilgi edinmiş olduk.

Halkalarla Çevrili Bir Gezegen

Cassini Satürn’e ilk ulaştığında, gezegenin halkalarının haritasını çıkarmaya başladı. 281 bin kilometre genişliğindeki bu halkaların kalınlığı ise sadece 10 ile 90 metre arasında değişiyor. Görevi boyunca Cassini bu halkaları oluşturan partiküller hakkında bilgiler topladı. Mesela bu halkaların hepsi tamamen dümdüz değil. Halkaların bazı bölgelerinde partiküller bir araya toplanıp Dünya’daki dağlara benzeyen çıkıntılar oluşturuyor.

Altıgen Kasırga

Satürn’ün altıgen şeklindeki kasırgası. 2012 yılında çekildi. Fotoğraf kredisi: NASA

Cassini sayesinde Satürn’ün ünlü “altıgen” kasırgasını da yakından görme fırsatı bulduk. Kasırga, adını altı köşeli olmasından alıyor, gezegenin kuzey kutbunda yer alıyor ve Dünya’nın genişliğinin iki katından daha büyük. Cassini kasırgayı ancak 2009’da görebildi çünkü Satürn’ün Güneş’in etrafında dönmesi Dünya’dan daha uzun sürüyor. Bu yüzden mevsimleri de daha uzun sürüyor. Araştırmacılar, kasırganın altıgen şeklinde olmasının sebebinin Satürn’ün Güneş’e olan uzaklığına ve atmosferinin yapısına bağlıyorlar. Fakat hala neden güney kutbunda altıgen oluşmadığının ya da bu kasırganın bu kadar uzun sürdüğünün sebebi çözülemiyor.

Sebebi çözülemeyen başka bir olay ise Cassini’nin bu kasırgaları araştırırken yakaladığı radyo dalgaları. Satürn’ün iç kısımlarından gelen bu dalgaların kaynağı hala bilinmiyor.

Okyanuslarla Kaplı Bir Uydu

Enceladus’tan bir görüntü

Satürn’ün uyduları da en az gezegen kadar gizemlerle dolu. Satürn’ün bilinen 60’ın üzerinde uydusu var. Bunlardan birinde ise yaşam olma ihtimali göz önünde bulunduruluyor. Enceladus adı verilen uydunun buzlu yüzeyinin yaklaşık 10 kilometre altında okyanuslar bulunuyor. Uydunun güney kutbundan yüzeye çıkan hidrojen yüklü gayzerler de bu okyanuslardan yükseliyor. Dünyadaki okyanuslarda da buna benzer gayzer oluşumları ve etrafında hidrojen ile beslenen canlılar gözlemleniyor. Enceladus’da bu canlıların olma ihtimaliyse çok yüksek hidrojen oranı yüzünden düşük.

Satürn’ün uydularından Titan’ın yüzeyinde metan ve etandan oluşan göller, nehirler ve denizeler bulunuyor. Fotoğraf kredisi: NASA

Cassini’nin keşfe çıktığı bir başka uydu ise Titan. Uzay aracının yüzey keşifleri için iniş yapabilecek küçük bir aracı bulunuyordu. 2005 yılında Huygens adı verilen bu araç, Titan’ın nitrojen ve metandan oluşan atmosferini geçip çakıl taşlarıyla kaplı yüzeyine iniş yapmayı başardı. Bu, güneş sistemimizin uzak köşelerinde yapılan ilk başarılı iniş olarak tarihe geçti. Huygens’ten alınan bilgiler doğrultusundan Cassini, Titan’ın su yerine metan ve etandan oluşan gölleri, nehirleri ve denizleri olduğunu Dünya’ya iletti.

Cassini’nin kısıtlı yakıtı bulunduğu için görevinin bir gün biteceğini biliyorduk. NASA bilim insanları Cassini’nin kontrolsüz bir şekilde düşüp Satürn’ün uydularını kirletmesinden endişe ettikleri için, uzay aracının Satürn’ün atmosferine girerek yok olmasını sağladı. Cassini, 15 Eylül’de Satürn’ün atmosferine girdikten birkaç saniye sonra parçalara ayrılarak yok oldu. Fakat topladığı veriler ve çektiği fotoğraflar bu halkalı gezegeni ve uydularını anlamamız için büyük fayda sağladı. Elveda Cassini, seni özleyeceğiz!

Henüz yorum yok

bir cevap yazın