Ana SayfaTeknolojiDünyayı Saran Ağ “World Wide Web / www” 30 Yaşında

Dünyayı Saran Ağ “World Wide Web / www” 30 Yaşında

İnternet sitelerinin farklı bölgelere yayın yapabilmesini yani “kapalı ağ” olmaktan çıkabilmesini mümkün kılan “World Wide Web” yani “www” sistemi 30 yaşında… Bugün “doodle” ile konuşulan “World Wide Web” (www) nedir?

Bugün “Google”, ilk bilgisayarlara ait bir görselle hazırladığı “Doodle” ile www yani “World Wide Web”in tarihini hatırlattı. Arama motoru Google’ın web sisteminin kuruluşunun 30’uncu yılına dair hazırladığı “Doodle”, çok sempatik ve ilgi çekici! Peki “World Wide Web” yani “www” nedir? Nasıl doğdu? Hayatımızda nasıl bu kadar etkili oldu?

World Wide Web: Dünyayı Saran Ağ

İnternet sitelerinin başlarında yer alan “www” ile simgeleştirilen “World Wide Web” sisteminin kuruluşunun 30. yılı. “Dünyayı saran ağ”, günümüzdeki internet kullanımının temelini oluşturmakta…

Dünya çapında kullanılan “World Wide Web” yani “www”, internet sitelerinin farklı bölgelere yayın yapabilmesini dolayısıyla kapalı ağ olmaktan çıkabilmesini sağlayan bir sistem. İlk kez 1989’da kullanılan “www”, internet üzerinde yayınlanan birbirleriyle bağlantılı hiper-metin dokümanlarından oluşan bir bilgi sistemi. Dokümanların her birine web sayfası denilirken internet kullanıcılarının bilgisayarlarında çalışan web tarayıcısı adlı bilgisayar programları aracılığıyla bu web sayfalarına ulaşılmakta. Web sayfalarında da herkesin bildiği gibi imajlar, metinler, videolar gibi birçok multimedya öğeleri bulunurken diğer bağlantı veya link adlı hiper-bağlantılar ile başka web sayfalarına geçiş yapabiliyoruz.

Web Terimleri Farklı, İnternet Terimleri Farklı

Yalnız şunun altını çizelim: Web ile internet terimleri aynı aynı olguyu tanımlamıyor. Web, internet üzerinden çalışan bir servis. 60’lı yıllardan bu yana gelişen “İnternet” ile karıştırılmaması gereken World Wide Web; HTML dili, URL “adresleri” ve köprü metni aktarım protokolü veya HTTP gibi yenilikler üzerine kurulu çevrimiçi bir uygulama. Web aynı zamanda evrensellik, fikir birliği ve aşağıdan yukarıya tasarım prensipleri üzerine kurulu merkezi olmayan bir topluluk… CERN’de bir bilgisayar programcısı olan Tim Berners-Lee’nin HTML adlı metin işaretleme dilini geliştirmesiyle oluşan “Web” kavramının standartları ise Tim Berners-Lee’nin de başkanlığını yaptığı W3C (World Wide Web Consortium) tarafından belirlenmekte.

World Wide Web; HTML dili, URL “adresleri” ve köprü metni aktarım protokolü veya HTTP gibi yenilikler üzerine kurulu çevrimiçi bir uygulama.

Tim Berners-Lee, ilk internet sitesini de CERN’in kendi ağında 20 Aralık 1990 tarihinde yayınlamış ve dünya bu siteyi 1991 yılında tanımıştı. Sitenin adı, “info.cern.ch” olarak belirlenmişti.

Günümüzde Yaklaşık 2 Milyar İnternet Sitesi Var

Google anasayfasında World Wide Web’in 30. yaş günü için “Belirsiz ama heyecan verici” başlığı adı altında kutlama mesajı yayınlandı ve bir anda gündem oluşturdu! Nasıl olmasın! Hayatımızın her alanında var, öyle değil mi?

Günümüzde yaklaşık iki milyar internet sitesi var. E-postalar, ev ödevleri, projeler, oyunlar, videolar… Web olmadan bir hayatı düşünemiyoruz artık! World Wide Web Consortium CEO’su Jeff Jaffe “Her şeyi gerçekten değiştiren çok az yenilik var. Web, zamanımızın en etkili yeniliğidir” derken haksız değil.

İsviçre’deki büyük nükleer fizik laboratuvarı CERN’e dönelim. Tim Berners-Lee, meslektaşlarının birden fazla bilgisayar arasında bilgi paylaşmasına yardımcı olmak için “Mesh” adında “yazılı bağlantılar içeren büyük bir köprü metni veritabanı” tasarladı ve her şey öyle başladı. Berners-Lee’nin patronu mütevazı bir akış çizelgesini çalışan bir modele dönüştürmek için zaman verdi: HTML dili, HTTP uygulaması, WorldWideWeb.app’i yazdı. 1991 yılında ise harici web sunucuları aktifti. İnsanlık kültürüne katkıları nedeniyle 2004 yılında kendisine Kraliçe II. Elizabeth tarafından “Sir” unvanı verildi. 1955, İngiltere doğumlu Berners-Lee, şu anda Dünya Çapında Ağ Konsorsiyumu’nun (W3C) Başkanı, MIT ve Oxford Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi profesörü.

“Sir” Tim Berners-Lee, Dünya Çapında Ağ Konsorsiyumu’nun (W3C) Başkanı, MIT ve Oxford Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi profesörü.

HTML, HTTP, URL…

İnternetin en yenilikçi bölümü, “World Wide Web”. Biz “Web”e bağlandığımız zaman metin, gratik, ses ve videolardan oluşan multimedya sayfalarına bakabiliyoruz. Bir yerden başka bir yere atlamamızı mümkün kılan hipertext linkleri kullanıyor, Web… Bu linkleri kullanmamızı ve Web sayfalarını izlememizi sağlayan dil ise Hypertewt Markup Language (HTML).

Sistem kısaca şöyle işliyor: Web, client-server modeliyle çalışırken Client yazılımı (Web Browser), bilgisayarımızda bulunur. Sunucu yazılımı, Web hostu üzerinde çalışırken Web’i kullanmak için önce bir internet bağlantısı gerçekleştiririz, sonra da tarayıcı çalışmaya başlar. Bir taracıya gitmek istediğimiz internet sitesinin URL’li yani link’ini yazarız veya istediğimiz yere bizi ulaştıracak linkin üzerine tıklarız. Tarayıcı isteğimizi, URL adlı web lokasyonlarına HTTP ile gönderirken “Web browser” ile “Web sunucusu” arasındaki iletişimin nasıl olması gerektiğini belirleyen HTTP’dir.

Temeli internet olan “Web”, internetin sunduğu mekanizmalardan çoğunun kullanılmasını sağlar. İnternetin fiziksel görünüşleri (bilgisayarlar, ağlar ve servisler), dünya üzerindeki diğer binlerce bilgisayara bağlanmamıza izin verir. İnternetin tepesindeki soyutlanmış genel servisler kümesi olan World Wide Web (W3), insanların fikir ve projelerinin paylaşılmasını sağlayan bir bilgi ve kültür havuzu…

Bilginin Kısa Zamanda Yol Aldığı “World Wide Web”

İstemci-sunucu uygulamaları ile yapılan birçok organizasyon üzerinde “Web tarayıcıları” istemci olarak çalışabilir ve Web yürütümü standart istemci-sunucu modelini izler. “Web tarayıcısı” adlı programı çalıştıran bir istemci bilgisayar ile “Web sunucu” yazılımı çalıştıran bir sunucu bilgisayar arasındaki etkileşim, “istemci-sunucu” etkileşimi olarak tanımlanmakta. İstemci bilgisayar sunucudan HTTP’yi (Hypertext Transfer Protocol) ve İnternet mesaj standardını (TCP/IP) kullanarak bir doküman ister ve sunucu, istemcinin göstereceği dokümanı geri döndürür.

“World-Wide Web” HTTP ile anlaşan sunucuların kolektif ağını ifade etmek için kullanılırken HTTP, var olan bilgilerin kullandıkları protokolün küresel yapısı… Web tarayıcılarının ve sunucularının kendi aralarında iletişim için kullandıkları protokole HTTP (Hypertext Transfer Protocol) adı verildiğini söylemiştik, bunun için de Web sunuculara genellikle HTTP sunucu veya HTTP Deaemons (HTTPD) denmekte.

Yapılan her işlemin altında, tüm dünyaya dağılmış hardware ve softwarelerden oluşan, altyapısı yıllar öncesinden kurulmuş karmaşık bir mimari yapı mevcut.

Bilginin kısa zamanda yol aldığı World Wide Web’de her şey uyumlu bir şekilde gelişirken aslında yapılan her basit işlemin altında tüm dünyaya dağılmış hardware ve softwarelerden oluşan, altyapısı yıllar öncesinden kurulmuş, karmaşık bir mimari yapının olduğunu görüyoruz. Bu öyle bir yapı ki bize bilgi sunan çok güçlü sunucularla; doğru verileri doğru adreslere gönderen (routers) yönlendiricilerden, her alfanumerik adresini (www.blogteb.com gibi) IP adresine dönüştüren ve bilgisayarın iletişimi için gerekli kuralları kontrol eden ad sunucularından oluşmakta.

Bir E-Posta Yazıyoruz ve Sonra…

Biz bir e-posta mesajı yazıyoruz, gönderiyoruz ve o e-posta, küçük parçalara ayrılıp her bir parçası uygun yerlere doğru bir sıralamayla gidiyor. Transfer mesajımızdaki her bir pakette bu işlem tekrarlanıyor. IP adresi belirleniyor, paketler kendilerini her seferinde son hedefe daha yakınlaştıran yönlendiricilerden geçiyor. Bizim e-posta programımız, karşıdaki kişinin e-posta programı mail server’lar ile (posta sunucusu) postayı alıp-gönderme hususunda iletişim kurmakta.

Tim Berners-Lee’nin “World Wide Web”i hayata geçirdiği bilgisayar, CERN’de sergilenmekte.

Steve Jobs’ın Apple’dan ayrılıp kurduğu NeXT adlı bilgisayar şirketinin modellerinden bir tanesi üzerine kurulan ilk internet sunucusu, günümüzde yerini kendisinden kat ve kat güçlü sunuculara bırakmış durumda. Sitenin kurulduğu NeXT bilgisayar, CERN’de sergilenmekte. Bilgisayarın üzerinde kırmızı kalemle yazılan “Bu makine bir sunucudur. KAPATMAYIN” yazısı da halen görülebiliyor.

Henüz yorum yok

bir cevap yazın