Ana SayfaYaşamYarattığı Süper Kahramanlarla Ölümsüz Olan Adam: Stan Lee’nin Ardından

Yarattığı Süper Kahramanlarla Ölümsüz Olan Adam: Stan Lee’nin Ardından

Spider Man, Fantastik Dörtlü, X-Men, Daredevil, Hulk ve Iron Man gibi “Marvel” karakterlerinin yaratıcısı Stan Lee, ABD Los Angeles’ta hayata gözlerini yumdu. “Çizgi roman” denilince ilk akla gelen ünlü yazar Stan Lee, ardında süper kahramanlarla dolu bir evren bıraktı…

Stan Lee, doğum adıyla Stanley Martin Lieber, 28 Aralık 1922 yılında ABD New York’ta dünyaya geldi. Maddi sorunlarla boğuşan, Musevi işçi bir ailenin çocuğu. Çok küçük yaşlardan itibaren çalışmaya başladı. DeWitt Clinton Lisesi’nde okurken yerel işlerde çalıştı, gazete dağıtımı yaptı. 1939 yılında liseden mezun olur olmaz da iş hayatına atıldı.

Çizgi Roman Editörü Olduğunda 18 Yaşındaydı 

1939’da o zamanki adı Timely Comics olan Marvel şirketine girdi (Timely” daha sonra Marvel Comics ismini aldı). Stan Lee şirketin çizgi roman editörü olduğunda 18 yaşındaydı. Amcası Robbie Solomon’un yardımıyla, -ileride Marvel Comics’in temelini oluşturacak- Martin Goodman editörlüğünde çalışan şirketin pulp eserler çıkartan kısmında çalışmaya başladı. İlk hikayesi Kaptan Amerika (Captain America) ile ilgiliydi ve bu hikayeyi yazdığında daha 20 yaşındaydı. İlk başta S.T. Anley, Stan Martin gibi takma isimlerle yazsa da sonunda Stan Lee adını seçti. Herkesin onu tanıdığı adını, resmi olarak kullandığı adını o yaşlarda seçmiş oldu.

1941 yılı sonlarında kendisine ait ilk süper kahraman olan “Destroyer”ı yarattı; 1942’de ise orduya katıldı. Eğitim amaçlı filmler, sloganlar ve ordu eğitim kitapçıkları hazırladığı askerlik görevinden 1945 yılında, II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle ayrıldı. 1947’de Joan Clayton Boocock ile evlendi; Joan Celia Lee ve Jan Lee adında iki çocukları oldu.

İnsani Yanları Olan Süper Kahramanlara Hayat Verdi 

Western, bilimkurgu, korku gibi farklı alanlarda çizgi roman senaryoları yazdığı yıllar, 50’ler… DC editörü Julius Schwartz, 50’lerin sonlarında Flash ve Justice League of America (Amerika Adalet Divanı) gibi süper kahraman temelli eserleri hayata geçirince, Martin Goodman Stan Lee’den DC’ye rakip olacak süper kahraman serileri hazırlamasını istedi. Stan Lee o güne kadar görülmemiş bir şey yaptı: Her şeyleriyle dört dörtlük, mutlak iyi adamı sembolize eden süper kahramanlar yerine günlük hayatın sorunlarıyla mücadele eden, insani yanları olan süper kahramanlara hayat verdi. Kepek, sivilce ve diğer ergenlik bunalımları, platonik aşklar, aileleriyle ve diğer kahramanlarla yaşadıkları kavgalarla bu karakterlerin hikayelerini besledi. Dolayısıyla okuyucu profilinin yaş ortalaması da yükseldi.

Arkadaşı Jack Kirby ile ilk imza attıkları eser, Fantastic Four. Daha sonra Hulk, Thor, Iron Man, X-Men, Daredevil, Spider Man (Örümcek Adam) gibi gibi klasikler geldi. Stan Lee, burada da farklılığını konuşturdu ve çizgi romanların kapağına yazılan yazar ve çizerlerin dışında; çinileyen, renklendiren, konuşma balonlarını yazan çalışanların adlarını da ekleyerek işin mutfağındaki isimlerin okur tarafından tanınmasını sağladı. Daha o dönemlerde okurla sıkı bir bağ kurmayı başardı, çizgi romanların yazarlarının okuyuculara olan mesajlarının yer aldığı bir sayfa hazırladı.

Spider Man’e yani Örümcek Adam’a bir parantez açalım ki yazarın hayatından da izler taşıyan bir süper kahraman bu… Örümcek Adam’ı ilk kez 1962’de, Amazing Fantasy’nin 15. sayısında gördü okuyucu… Sıradan bir gençti, zor bir çocukluğu olmuştu. Kendi ayakları üzerinde durmaya çalışan, mali sıkıntılar yakasını bırakmayan bir çocuk. Suçluların peşinde sabaha kadar duvarlara tırmandıktan sonra, sabaha karşı arka mahalledeki evine gelir, yatağına yatar ve pencerenin çatlak camından gökyüzüne bakarak hayaller kurardı; Stan Lee’nin çocukken odasının penceresinden bakarak hayaller kurduğu gibi. Göçmen ailesi tarafından zorlukla okutulan Stan Lee, kitapların yardımıyla başka dünyalara kaçarak hayatın güçlüklerine katlandı. Sonra kendi kahramanlarını hayal etmeye başladı ve o süper kahramanlar ile dev bir imparatorluk kurdu.

Amsterdam’daki Madame Tussauds Museum’da yer alan “Spider Man”.

Comics Code Geri Adım Atmak Zorunda Kaldı 

ABD Sağlık ve Eğitim Enstitüsü, 1971 yılında Stan Lee’den uyuşturucunun zararlarıyla ilgili bir çalışma istedi. Stan Lee, Spider Man’in (Örümcek Adam) üç fasikülünü uyuşturucunun zararlarına ayırdı ama Comics Code adındaki kuruluş, çizgi romanlarda uyuşturucu maddelerin gösterilemeyeceğini gerekçe göstererek Lee’ye ABD’deki çizgi romanlarda bulunan “Comics Code Authority-CCA” damgasını kullandırtmadı. Stan Lee’yi bu yasak durdurmadı ve o da CCA etiketi olmadan çizgi romanları okurla buluşturdu. Satışlar o kadar yüksekti ki Comics Code geri atmak zorunda kaldı. Ünlü çizgi roman yazarı 1972 yılında şirketten ayrıldı ama Marvel’in fahri başkanı olarak görevini sürdürdü.

Ve 80’ler… Popüler kültürün vazgeçilmez isimlerinden biri haline gelen Stan Lee, California’da Marvel’in TV şovları ile sinema uyarlamalarının sorumlusu oldu. Editörlüğe de devam etti, çizgi roman senaryoları yazmaya da. 2006 yılında Marvel, Stan Lee’nin şirketteki 65’inci yılı şerefine bir dizi yeni çizgi romanı piyasaya çıkarttı. Lee’nin yarattığı Spider Man, Silver Surfer (Gümüş Sörfçü), D.R. Doom gibi klasik karakterlerin yine onun kendi çizgi karakterleriyle bir arada yer aldığı seri çok sevildi.

Lee’nin yıllar önce yarattığı farklı karakterler, Hollywood’da da gişe rekorları kırdı. X-Men, Fantastik Dörtlü, Hulk, Daredevil, Avengers bunlardan yalnızca birkaçı.

2008’de Hollywood Şöhretler Yolu’nda 

Stan Lee, 1995’te Jack Kirby Hall of Fame’e; 2008’de sinema dünyasının efsanevi isimlerinin yer aldığı Hollywood Walk of Fame’e (Hollywood Şöhretler Yolu) adını adını yazdırdı. Scream Awards, National Medal Of Arts gibi birçok ödülün sahibi olan Lee adına 2009’da Los Angeles ve Long Beach’te “Stan Lee Günleri” düzenlendi.

Stan Lee’nin en önemli özelliklerinden biri; çizgi romanlarında kendisini arka plan karakterlerden biri olarak yerleştirmesi. Pek çok çizgi romanda “Lee”yi görmek mümkün. Hatta Marvel’in film projelerinde de figüran olarak yer aldı, okurları onun sürprizlerini her zaman heyecanla bekledi. 2007’de düzenlenen Comic-Con International etkinliğinde, Marvel Legends yazarın aksiyon figürünü piyasaya sundu; koleksiyonerler bu sürprizi de çok sevdi!

Stan Lee’nin 2010 yılında sunduğu “Stan Lee’nin Süper İnsanları” adlı televizyon dizisi Türkiye’de üç yıl sonra 2013 Eylül’ünde yayınlandı. Bu dizide Stan Lee, kendisinin “süper insan” olduğunu iddia eden insanları tanıttı.

Hayat Mottosu: Excelsior

Spider Man, Fantastik Dörtlü, X-Men, Daredevil, Hulk ve Iron Man gibi süper kahramanların yaratıcısı ve Marvel Comics’in kurucusu Stan Lee, 12 Kasım 2018’de Los Angeles’ta hayata gözlerini yumdu. Zatürre dahil çeşitli hastalıklarla mücadele ettiği söylenen ünlü ABD’li çizgi roman yazarı, 95 yaşındaydı.

Lee’nin “İlham Perisi” olarak bilinen eşi Joan Lee ise geçen yıl 95 yaşında hayatını kaybetmişti. Eşi onun ilham perisiydi çünkü Lee, 40 yaşında geldiğinde bu iş için çok yaşlı olduğunu düşünmüş ve çizgi romanı bırakmak istemişti. Ama eşi Joan Lee, ona hep yaratmak istediği karakterleri yaratmasının zamanı geldiğini söyleyince Stan Lee yoluna devam etti, iyi ki de etti! Fantastik Dörtlü’ye hayat verdiği yıl, 1961’di; kozmik radyasyona maruz kaldıktan sonra süper kahramanlara dönüşen bu dört astronot, hem Lee’nin yaşamını değiştirdi hem de çizgi roman dünyasını. Spider Man, The Avengers (Yenilmezler), Captain America, Daredevil, The Fantastic Four (Fantastik Dörtlü), Journey into Mystery, Ravage 2099, The Silver Surfer, Solarman, Strange Tales, The Mighty Thor, X-Men… Hayranları da birlikte çalıştığı iş arkadaşları da Hollywood’un oyuncuları da onu sevgi ve saygıyla anıyor şimdi….

Hangisi sizin favori süper kahramanınız? Hepsi için Stan Lee’ye teşekkür ederiz!

Latince bir kelime olan ve Stan Lee’nin hayat motto’sunu özetleyen “Excelsior”, “Her Zaman Daha Yükseğe” anlamına geliyor. “Marvel Evreni”nde Kaptan Amerika (Captain America) karakterini canlandıran ünlü oyuncu Chris Evans’ın Lee’nin ardından söyledikleri de onun hayatına saygı duruşu niteliğinde:

“Asla başka bir Stan Lee olmayacak. O, yıllar boyunca genç yaşlı herkese macera, kaçış, huzur, kendine güven, ilham, güç, dostluk ve mutluluk verdi. Sevgi ve iyilik saçardı; çok, çok fazla hayatta silinmez izler bıraktı. Excelsior!!”

 

Henüz yorum yok

bir cevap yazın